Lees verder

In het kort:

•             Bij Multiple Sclerose (MS) raakt de beschermlaag van zenuwen beschadigd.
•             MS veroorzaakt veel verschillende klachten, bijvoorbeeld problemen met het spreken, het begrijpen (communicatie) en het eten en/of drinken (slikken). 
•             We raden een (multidisciplinaire) aanpak aan, waarbij we ondersteund wordt door verschillende specialisten (bijvoorbeeld logopedie, ergotherapie, fysiotherapie, psychologie).
•             Bij problemen met spreken (communicatie) en het slikken kan de logopedist voorlichting, adviezen en begeleiding geven.
•             Vroege begeleiding van de logopedist kan nuttig zijn in het voorkomen dat je sommige problemen niet goed aanpakt.
•             Neem liefst contact op met een logopedist die kennis en ervaring heeft met mensen met klachten van het zenuwstelsel.

Wat kan de logopedist voor je betekenen?

Tijdens elke fase van de ziekte MS kun je bij communicatieproblemen en slikproblemen voor informatie en advies naar de logopedist gaan. Maar we zien dat de logopedische problemen vaak pas vervelend worden, wanneer de ziekte in een latere fase is. De logopedist kan door onderzoek de problemen en de mogelijkheden van het spreken, begrijpen en eten en drinken in kaart brengen. Zo kan de logopedist heel speciaal advies en behandeling bieden.

De logopedische behandeling en begeleiding helpt bij het zo goed mogelijk spreken (communiceren) en slikken. Het spreken kan door de adviezen en aanpassingen weer wat gemakkelijker worden. Het eten en drinken kan door adviezen en aanpassingen veiliger gaan en zonder verslikproblemen. Ook kunnen de mensen om je heen adviezen krijgen hoe ze je kunnen helpen. Daarnaast kan de logopedist ook advies en begeleiding geven bij het kiezen van een hulpmiddel als het spreken op een gegeven moment te veel energie kost. Het hulpmiddel is vooral bedoeld om je te helpen bij het praten en niet de om de hele communicatie over te nemen. Als we denken dat herstel van het slikken mogelijk is, kunnen we slikoefeningen aanbieden. De persoon met MS moet veel kunnen oefenen. De oefeningen moeten niet te vermoeiend voor je zijn.

Als nodig en mogelijk zal de logopedist voor de behandeling samenwerken met een ergotherapeut, fysiotherapeut, een diëtist en/of psycholoog.

Dit zal in overleg gebeuren.

Het is verstandig om naar een logopedist te gaan als je:

–              snel buiten adem bent bij het spreken en/of eten en drinken

–              moeite hebt met het volgen en/of voeren van een gesprek

–              stem minder wordt of als je stem wegvalt in een gesprek

–              snel moe bent na een gesprek

–              je (vaker) verslikt, dit kan namelijk leiden tot een longontsteking

–              moeite hebt met kauwen

–              sommige voedingsmiddelen niet meer wilt eten

–              een onbedoeld gewichtsverlies hebt

–              vaker moet schrapen en/of hoesten tijdens eten en drinken

–              vaker een longontsteking hebt en/of meer van slijm in de keel ontwikkelt

–              vaker last hebt van aangezichtspijn en last krijgt met spreken en/of slikken

De behandeling van MS

Er zijn nog geen medicijnen die je beter kunnen maken. Wel zijn er medicijnen die de ziekte kunnen vertragen of die ervoor zorgen dat sommige klachten minder worden. Ook kan je hulp krijgen van een logopedist, fysiotherapeut, ergotherapeut, diëtist en/of een psycholoog. Zij kunnen je helpen bij het leren omgaan met de problemen door de ziekte MS. De logopedist kan naast de behandelmogelijkheden als hierboven genoemd bij de behandeling van slikproblemen ook gebruik maken van Neuromusculaire Elektrostimulatie (NMES). Er is nog weinig onderzoek bij MS gedaan met deze behandeltechniek. Maar de resultaten van de onderzoeken die tot nu toe gedaan zijn bij MS zijn vooral positief. Er zijn in Nederland een aantal logopedisten die deze behandeling kunnen uitvoeren. Voor de behandeling van de problemen met het spreken is er niet een behandeling die voor elke patiënt geldt. Onderzoek door de logopedist zal moeten uitwijzen welke onderdeel van het spreken de patiënt het meest vervelend vindt en hier voor de behandeling rekening mee te houden.

Wat kun je zelf doen?

Het probleem beter begrijpen
Houd voor jezelf bij wanneer je problemen hebt met slikken en spreken. Zo krijg je zelf een beter beeld van het probleem. Dit kun je dan delen met de logopedist als die al betrokken is. Hierdoor kun je veel beter het probleem aanpakken. 

Spreken op een aangepaste manier
Het kan in een gesprek helpen om wat langzamer of luider te praten wanneer je moeilijker te verstaan bent. Als je wat rustiger gaat praten krijg je meer tijd om de klanken goed uit te spreken. Belangrijke gesprekken kun je vaak beter en gemakkelijker in de ochtend hebben als je meer uitgerust bent. Houd gesprekken liever in een rustige omgeving

Een goede energieverdeling door de dag
Het kan zijn dat je moeite hebt met een warm eten wanneer je deze ’s avonds eet. Als je de warme eten ’s middags eet, kan het zijn dat dit je minder problemen ervaart omdat je nog voldoende energie hebt.

Praktische aanpassingen
Om verslikken te voorkomen adviseren we om goed rechtop te zitten tijdens het eten en drinken. Je kunt verslikken ook voorkomen door geen korrelig of hard voedsel te gebruiken of producten zoals soep met vulling, maar ook sappig fruit en yoghurt met muesli. Koude producten zorgen ervoor dat je beter oppast met het slikken. Dikkere dranken geven je meer controle en zachtere producten kosten minder energie. Dit alles kan helpen dat je je minder vaak verslikt.

Twee dingen te gelijk doen, kan voor mensen met MS extra moeilijk en met risico zijn. Als je tijdens het eten een gesprek hebt, heb je minder aandacht voor het kauwen en slikken. Hierdoor is de kans groter dat je je verslikt. Probeer daarom 1 ding tegelijk te doen.

Als je problemen ervaart met praten en/of eten en drinken adviseren we om bij je arts na te gaan wat de invloed is van je medicatie. Mogelijk kan er iets aangepast in de medicatie. En anders kun je er rekening mee houden. Je kunt de logopedist vragen hoe hier mee om te gaan.